23 Kasım 2017 - Perşembe / 21:41
Yeşilırmak Gazetesi
 
 
İsa ÇOLAKER İsa ÇOLAKER
Yeşilırmak Gazetesinde Yazar.

Mesaj Gönder Tüm Yazıları

ŞEHİR YÜZLÜ İNSANLAR

            Giresun ,Karadeniz 'in derin ve nezih kenti. Memleketim benim . Her şehre mührünü vuran , şehir yüzlü insanlar vardır . Onlar , şehrin tarihi ve ontolojik yüzü olurlar . Onları bilmek , yazmak ,okumak ,hissetmek bizim görevimizdir. Giresun ‘ un şehir yüzlü insanlarını tespit ederken epey zorlandım . Benim seçtiğim  insanlar tamamen bana özel ve öznel bir seçimle ortaya çıkmıştır . Başka bir yazar ve değerlendirmeci , değişik şartlarda , yeni bir entelektüel gurubu oluşturabilir ve benim de buna saygım olur . Şehir yüzlü Giresunluları seçerken tamamen okumalarıma göre hareket ettim , başka bir saik yoktur . Şehre imzasını atan ve o kenti tarihe tanık hale getiren insanlarımız , eserleriyle ve yaptıkları manevî çalışmalarla zaten tarihe kalmışlardır . Ben de tarihe ve kente başarılarıyla soluk katan bu şehir yüzlü insanları , size anlatmaya ve yorumlamaya çalışacağım .

            Öncelikle kentimizin tarihsel sanat geçmişinden ve entelektüellerinden başlayalım . Sanat ve edebiyat dünyasına bir çok isim kazandıran kentimizin canlı bir kültürel geçmişi vardır .  Bunlardan ilki Avnî  Efendidir . Göreleli olan şairimiz soluklu divan metinleriyle bilinir .Klasik şiirimizin tüm özellikleri görülen şiirlerinde sufî bir hava vardır . Memleketimizin iki divan şairinden biridir : “ Vatan-ı aslîden hicret buyurdum / Diyar-ı gurbete yolum çevirdim /  Nasibim Aydın ilinde verildi / Sığacak Kal’ası mev’a görüldü.” diyerek , bir dönem Aydın ‘ da yaşadığını da anlatmıştır. İkinci şairimiz Abdî ‘ de Şebinkarahisarlıdır . 19.yüzyılda yaşayan Abdî, milliyetçi ve sosyal şiirleriyle ünlüdür :” Lanet ana kim çalışa Türkün idbarına (alçalmasına ) / Biganelerin tarzına gittik ne kazandık / Bir taş mı kodun kûşe-i dîvarına Türkün / Kim aldı acep kabze-i teshire bu mülkü.” Türklük Manzumesi adlı şiirinden aldığımız dizeler dönemine göre oldukça yeni milliyetçi mefkureler içerir . Divanı da bulunan şair yaşamını İstanbul’da sürdürmüştür . Eski edebiyatımızın bu iki şairinden sonra , edebiyat aleminde yer tutan başka üstatlara bakalım .

            Şehrimize kimlik kazandıran değerli yazarlarımızı anlatırken , tarihsel sıralamadan ziyade ; şehre yaptıkları manevi ve fikri katkıya önem vermeye dikkat ettim . Çocukluğumdan beri efsane kişiliğini duyduğum bohem yazarımız Can Akengin ‘ den bahsedelim . Giresun yerel basınına dergi yoluyla katkı yapan Can Akengin , tiyatro da yapmıştır . Epey  bir  süre burada yaşayan Akengin ,Alucra-Şebinkarahisar ‘a da misafir olmuştur . Burada da edebi etkinliklerine devam eden şair , şiirlerinde sade ve basit bir dil kullanmıştır. Onu en sevdiğim dizeleriyle hatırlayalım : “Yalınım , yok planım / Salt gülmektir yalanım / Ün , anıt elin olsun ; / Ben falanım , filanım.” Tam bir Orhan Veli dizeleri çağrışımı… Giresun kültür camiasında pek bilinmeyen ve Ankara ‘ da yaşamını sürdürmüş başka bir şiir erbabı hemşerimize geçelim .Ergün Günçe .Kısacık ömrüne manalı şiirler sığdırmış bir Giresun evladı şairimizdir . Günçe şiirleri de sade ve içsel manalarla doludur . Kendisi de bir erken ölümle hayata veda eden şairimiz ,“Genç Ölmek “ başlıklı şiirinde sanki kendini anlatır : “Ay mıdır kar mıdır pencerede / Boğulmuş çocukları martılara taşıyan / Kara köpek karşı kıyıda uluyor /Bence o çocuk öyle gülmemeli .” Genç ölümüne itiraz eden şair ; boğulmuş çocukları martılara taşıyan diyerek onların ölümünü sert bir dille anlatır .

            Şehir yüzlü Giresunlular içinde bir aile de vardır. Hasan Ali Yücel ve oğlu Can Yücel , eğitimci bir baba ve şair bir evlat . Nam-ı diğer Can Baba . Şiirlerinde aşkın ve sevginin zirvesini anlatan Can Yücel , günümüzün en çok okunan şairleri arasındadır . Sıkı solcu olan Can Yücel , politik şiirinin yanında aşk adamı olarak da bilinir . 66 Sone (W. Shakespeare) çevirisi bir şiirle onu yâd edelim : “Vazgeçtim bu dünyadan tek ölüm paklar beni, / Değmez bu yangın yeri, avuç açmaya değmez. / Değil mi ki çiğnenmiş inancın en seçkini, / Değil mi ki yoksullar mutluluktan habersiz,” Sanatçı kaynağımız Göreleli bir şairle devam edelim . Bir çok sanatçı çıkarmış bir aile Eyüboğlu sülalesi ve onun yiğit evladı Bedri Rahmi usta . Bedri Rahmi şiirleri Anadolu motifleriyle doludur ve resme yakın şiirlerdir. Kendisi de ressam olan ustanın ,en sevdiğim dizelerinden birisini alıntılıyorum .”Bir Dilim Deniz “adlı şiirinde  deniz resmi çizen usta , sanki Giresunluların deniz aşkını anlatmış . Bana öyle geliyor :” yaz aşı deniz aşı / denizdir her işin başı / denizle başlamalı her şey / denizle bitmeli / kelleyi koltuğa almalı / dibi görünen denizlere gitmeli .” Denizi en iyi anlatan dizeler sanırım. Çok da sahici .

            Şehrimizin kültür adamlarını konuşurken yazarlarımızı da bir köşede bırakmak olmaz . Kültür adamlarımızın yazı ayağı bir yandan Giresun da , diğer yandan İstanbul gibi büyük kentlerdedir . Onun için burada konuşacağımız romancı , hikayeci veya yazarlarımızın Giresunla ilgili bağlantılarını doğum yeri ve ailesiyle sınırlamadık . Onları ilimizden göç etmiş olsalar bile şehrin bize emanetleri olarak algıladık ve yazımıza paydaş yaptık . Eleştiri edebiyatımızın önemli simalarından birisi olan Fethi Naci de bunlardan biridir . Üniversite kürsülerinde en çok yararlandığım tenkitçilerimizden olan Fethi Naci de memleketimizin edebiyat alemine hediyelerinden biridir . Eleştiri Günlüğü ve Yüz Yılın 100 Türk Romanı vb. eserleri bulunan usta yazarımız , sol  eleştirinin duayeni olarak bilinir . Teorik edebiyat eserleriyle bilinen usta hala eleştiride bir numaradır . Yazı ve romanlarıyla bilinen diğer bir Giresunlu kişilik de Emine Şenlikoğlu ‘dur. Derelili olan kadın yazar ve romancımız , İslamcı camianın güçlü ve okunan yazarlarındandır . Bize Nasıl Kıydınız , Gençliğin İmanını Sorularla Çaldılar adlı çalışmaları çok ünlüdür . İslamcı kesimlerde çok tanınan Mektup dergisi onun yazı ocağı durumundadır . Şehrimizin yüzü olan yazarlarımızın fikri doluluğu ve yayın çokluğu dikkatinizi çekmiştir. Aslen Şebinkarahisarlı bir aileden gelen Kemal Tahir usta da memleketimizin yüz akı yazarlarımızdandır . Devlet Ana , Kurt Kanunu gibi romanlarıyla ünlü yazarımız Osmanlı ve medeniyetine yerli bir gözle ve soldan bakmayı denemiştir . Yerli sol kavramını yazılarında teorik temellere oturtmaya çalışmış vicdanlı bir aydınımızdır .

            Giresunumuzun kısa hikayeleriyle ünlü bir edebiyat siması da , Naim Tirali ‘ dir. Ona Yeşil Giresun ‘un Sait Faik ‘i diyorum . Hakkında edebiyat ödülü de konan usta , kısa hikayeleriyle basit insan yaşamlarını , başarılı bir şekilde anlatıya taşımıştır . Yirmi Beş Kuruşa Amerika , Park gibi bilinen öykü kitapları vardır . Memleketimizin düşünce yazarı kategorisi de güçlüdür . Giresun yerelinde fazla konuşulmayan ama , aydın camiasının hakkını teslim ettiği değer İdris Küçükömer de hemşehrimizdir. Sol düşüncenin askerle ilişkilerine eleştirel yaklaşan Küçükömer , Düzenin Yabancılaşması eseriyle bilinir. Eğitim Üretim İçindir adlı çalışmasıyla 68 kuşağının öncüsü olan Harun Karadeniz de Alucralı yazarımızdır. Çizgileriyle sanata yön veren hemşerilerimiz rahmetli Aydın Aliustaoğlu ( babamın kadim dostudur ) ; Mehmet Çağçağ , Deniz Sayın halen çizmeye devam eden karikatüristlerimizdir. Fotoğraflarıyla yaşamı diri tutan Ara Güler de Şebinkarahisarlı usta bir fotoğraf sanatçımızdır . Yakın zamanda fotoğraflarından oluşan bir kataloğu yayınlanmıştır .

            Kültürün yer altında neşet eden unsurları da vardır . Cemil Meriç , kültürün bir ayağının da yer altında olduğunu söyler . Doğrudur . Ecdadımız epey din adamı , meşayıh ve evliyalar da yetiştirmiştir. Bunlar , Karadenizin yurt tutulmasına ve İslamlaşıp Türkleşmesine de katkı yapmış kişiliklerdir . Yakın dönemden başlarsak ; Milli mücadele hocası dediğimiz Kurdoğlu Hacı Hafız Mustafa Zeki Efendi , Şeyhülislam Karahisarlı İbrahim Efendi , Yakup Halife , Seyyid Vakkas , Şeyh İdris bunlardan bazılarıdır. Bir ilçemize adını veren Pir Aziz ve Şey İdris Efendiyi öz bir şekilde değerlendirelim . Hakkında Mevlana-Şems dostluğu benzeri bir çok menkıbe bulunan Pir Aziz-Şeyh İdris ikilisi ulu bir tarikat ve İslam büyüğü olarak kayıtlara geçmiş ve yöremizin İslamlaşmasında bir çok katkı yapmış kişiliklerdir . Bugün türbeleri bir çok Giresunlu tarafından ziyaret edilmektedir . Şehrin manevi cephesini temsil eden bu üstatlardan sonra , kentin bir de musiki değerlerine bakalım.

            Tarihsel bir kemençe üstadı olarak çok sevdiğim Piçoğlu Osman ‘dan başlayalım . Atma türküleri ve kemençe çalmada usta olan sanatçımız , tam bir Karadeniz uşağıdır . Tabiî dili ve söyleyişiyle çok güzel dizeler kaleme almıştır .Bizim düğünlerimizde kavgasız olmaz ! Ustaya böyle bir kavgayı sorarlar… Cevabı ozancadır : “ Espiyenin üstünde / Bulutlar dönüyordu / Siz şapka soruyorsunuz / El beni vuruyordu.” Cevabı böyle samimi ustaya rahmetler olsun . Alucralı sanatçılarımızdan Ozan Arif , ülkücü protest sanatçımız olarak politik şiirleriyle ünlüdür . Halk edebiyatı tarzındaki sosyal içerikli politik dizeleri bulunan sanatçımız , doğumunu ve aidiyetini açık dizelerle şöyle anlatır : “ Tevellüt , kırk dokuz , adım Ariftir, / Soyadım kütükte Şirin bilinir / Giresun , Alucra , Hapu köyünden / Soyumu sopumu sorun bilinir.” Teoman da Alucralı müzisyenlerimizdendir .

            Giresunun resim ve musikiyle ilişkisini hep denize ve onun sonsuz soyut anlamına bağlamışımdır . Ne kadar denizi yaşarsan , o kadar resim ve musiki yaparsın diyesim geliyor … Bu düşüncelerimden hareketle resim sanatımızdaki Giresunlu ustalara bakalım . Yukarıda Bedri Rahmi Eyüboğlu ‘ ndan söz etmiştik . Gravürde Asım işler , soyut resimde Burhan Uygur , resim öğretmeni Hamit Görele gibi şahıslar memleketimizin sanat fedaileri olmuşlardır . Ressamlarımızın resimlerini internet sergi ortamında görebilirsiniz . Şehir yüzlü insanlarımızı anlattığım yazımı , Bedri Rahmi Eyüboğlu ‘ nun güzel aşk dizeleriyle sonlandıralım : “Karadutum, çatal karam, çingenem / Nar tanem, nur tanem, bir tanem / Ağaç isem dalımsın salkım saçak  / Petek isem balımsın a gülüm / Günahımsın, vebalimsin.” Şehir yüzlü insanlarımıza ve sonrasında bu kıymete sahip olmaya çalışan yeni güzel yüzlere selam olsun . Yeşil Giresun , sen  her şeye layıksın .

* ”Geçmişten Günümüze Giresunlu Simalar” , Ayhan Yüksel- Okan Yeşilot.

            Günün sözü : “Hurma sizin halanızdır .” Hadis



Bu yazı 4 yıl önce yazılmış

Yorum Yaz


İsa ÇOLAKER Diğer Yazıları

 


 
  Yazarlar    
Aydın PELİTLİ
Yazılarını incele
Naci KONYAR
Yazılarını incele
İsa ÇOLAKER
Yazılarını incele
Zekai GÖRGÜLÜ
Yazılarını incele
Ülkümen PELİTLİ
Yazılarını incele
  Sayfalar    
+ İletişim
+ Amasya Tanıtım

  Genel Haberler    
  Vali Varol’dan asırlık çınar öğretmene anlaml..  
  Hayatcan Derneğinden hayırlı olsun ziyareti..  
  Emniyetten trafik eğitim faaliyetleri..  
  Funda Varol şehit ailelerini ziyaret etti..  
  Memur-Sen Genel Başkanı Ali Yalçın’dan ziyare..  
  Elektrik hattı yer altına alınıyor..  
  Funda Varol çocuklarla birlikte fidan dikti..  
  Varol’dan Hamamözü Belediye Başkanlığına ziya..  
  Vali Varol’dan Karayolları 72. Şube Şefliğine..  
  KİK'te 20 sorunun çözümünde mutabakata vardık..  
Tümünü Göster
  Önemli Linkler    
  Amasya Valiliği - ziyaret et  
  Amasya Belediyesi - ziyaret et  
  Aramızdan Ayrılanlar (Vefat) - ziyaret et  
  Amasya Üniversitesi - ziyaret et  
  Amasya Emniyet Müdürlüğü - ziyaret et  
  Amasya Kültür ve Turizm - ziyaret et  
  Amasya Devlet Hastanesi - ziyaret et  
  Amasya Portal - ziyaret et  
  Amasya Nöbetçi Eczaneler - ziyaret et  
  Amasya Kuyumcular - ziyaret et  
  Hava Durumu    

Amasya Hava Durumu
  Döviz Bilgileri    
 
  Yeşilırmak Gazetesi Reklam - İletişim - Kurumsal - Gizlilik İlkeleri
Yeşilırmak Gazetesi | Tüm Hakları Saklıdır © 2000-2013
İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz
Tel - Fax : 0358 218 13 85 / Email : yesilirmakgazetesi@hotmail.com
Sitemiz 25 Temmuz 2006'dan itibaren  Ziyaretci Sayacı kişi tarafından ziyaret etmiştir.