23 Eylül 2017 - Cumartesi / 17:24
Yeşilırmak Gazetesi
 
 
İsa ÇOLAKER İsa ÇOLAKER
Yeşilırmak Gazetesinde Yazar.

Mesaj Gönder Tüm Yazıları

AMASYALI TARİHÇİNİN EDEBİYATLA İMTİHANI

                Abdizade Hüseyin Hüsameddin Efendi , Amasyalı bir kent tarihçisi olarak  Amasya Tarihi adlı hacimli çalışmasıyla ünlüdür . İlim alemine Amasya Belediyesince kazandırılan Amasya Tarihi , onun baş yapıtlarından biridir . Fakat onun bir de şiir ve şairlik tarafı vardır . Edebiyat konusundaki macerası şiirle sınırlı olmayan usta tarihçi , oldukça güzel edebi metinler ve makaleler kaleme almış bir kişiliktir. Yazımızın omurgasını onun edebî ve sanatçı yönü oluşturacaktır . Tarihçiliği ve tarih yapıcılığı konusunda  hakkında epey yazı bulunan usta yazarın ;  maalesef , edebiyat ve sanatla ilişkisine dair Osmanlıca metinler veya  tanıtım yazıları dışında bir çalışma yoktur . Dergi sayfaları arasında kaybolacağını düşündüğüm şiirleri ve edebi çalışmalarıyla ilgili bir tutam ürün tanıtımı yapabilirsek ne mutlu bize .

                Abdizade Hüseyin Hüsameddin Efendi ; beyefendi ve arifane kişiliğiyle sanat ve edebiyat muhitlerine yakın durmuş bir kişiliktir . Hayatının İstanbul bölümünde tanıştığı İbnül Emin Mahmut Kemal İnal , Mükrimin Halil , Necip Asım Yazıksız  gibi değişik edebiyat üstatlarıyla sürdürdüğü dostluklar ve edebiyatçı arkadaşlarıyla kurduğu teşrik –i mesai sonucu , edebiyat ve sanat alemine bir çok güzel metin hediye etmiş bir şahsiyettir . Şiirlerinde divan havası ve hüzün hakim olan ustanın , yazdığı edebi metinlere de , sosyal bir yaşam dili hakimdir . Amasya sevgisini en iyi anlatan şiirinde müthiş bir Amasya sevdası ve onun güzel bir dille anlatımı vardır : “ Ey Amasya , bana söyle nasıl füsun ettin ? / Hangi hüsnünle beni kendine meftun ettin ? “ Kendine âşık eden bir Amasya ve onu her şeyiyle seven bir tarihçi dizeleri . Amasya ‘ nın gerçekten insanı kendine füsun eden bir özelliği de yok değil ! Gelen ağlar , giden ağlar vecizesi bunu çok iyi anlatır .

                Arapça ve Farsça ‘ ya hakim olan bir şiir diline sahip olan üstat , değişik tarzlarda şiirler yazmıştır . Bunlardan birisi  de , kaside tarzıdır . Asrî mahlasıyla şiirler yazan Amasya müverrihi Abdizase Hüseyin Hüsameddin Efendi , gazel ve murabba , kıtalar da kaleme almıştır . Amasya Tarihi adlı eserinin tematik bölümleri arasına serpiştirdiği şiirler ; Amasya Kasidesi adıyla yazılmış otuz yedi beyitten oluşan , didaktik kıtalardan oluşmaktadır . Mesela , Amasyalı edip ve yazarları anlattığı şu şiir onlara tipik örnektir : “ Her guşe-i feyzinde birer aşık-ı Şeyda / Her kuy-ı kemalinde birer şair-i dana / Her zerre-i hakinde biner feyz-i hüveyda / Mestur-i kütübdür , nice eşar-i Amasya .” Amasya ‘ nın yazar ve akıl adamlarının çokluğunu iddialı anlatan dizeler . Her ne kadar şiirleri didaktik ve öğretici olsa da , konuya ve diline hakim bir şair anlayışı var . Samimi bir kent sevgisi ve değerlerini savunan ve seven bir yazar diliyle karşı karşıyayız .

                Abdizade Hüseyin Hüsamedddin Efendi , son Osmanlı aydını olarak , bir çok alanda önemli eserler de vermiştir . Dönemin aydın ruhuna da uygun olan bu tavır , onun değişik alanlarda eser vermesine yol açmıştır . Dönemin hakim ideolojik diline ve kurtarıcı anlayış olarak görülen milliyetiçilk jargonuna uygun olarak , Türk diliyle ilgili temel bir risale de yazmıştır . Risale diyorum çünkü , eser altmış iki sayfadır . Dönemin aydınları arasında Türk diliyle ilgili eser yazmak , o gün için bir duygusal tavır ve milliyetçi bir sorumluluk olarak da görülürdü . Arkadaşları da zaten dönemin öenmli dilcileriydi . Necip Asım Yazıksız gibi . Amasya müverrihinin eserinin adı , Temel ‘ dir . Türkçe Dilbilgisi çalışması olan bu eser , Mustafa Kemal tarafından da taltif edilmişti . Eseri yazmasının amacını da şöyle açıklar : “ Türk dilinde , harflerin vaziyetleriyle , manalarını , kelimelerin teşekkülatıyla , iştikaklarını , keşf ve ispat eden Temel Kitabının birinci cüzü olan dava kısmı ve bir örnek “  ortaya koymak demektir diye açıklamıştır .

                Abdizade Hüseyin Hüsameddin Efendi , klasik Amasya tarihini kaleme alırken , bazı tahkir ve sorgulamalara da cevap vermek zorunda kalmıştır . Başta Mustafa Akdağ vb . modern tarihçiler tarafından epey eleştiri getirilmiş olan yazar , eserini yayınlamak için , devlet ve sivil erkandan epey destek görmüştür . Buna rağmen yaşadığı ekonomik ve politik zorluklar yazarı yormuş ve onu , bunları şiirle anlatamaya kadar sevk etmiştir : “ Sana  adam gibi her yerde perestij ettim / Beni koydun geri ağyarını memnun ettin / Bilmedim sen ne yaman dilber-i fettanmışsın / Böyle Asrî gibi üftadeni mahzun ettin .” Ben sana çok prestijli işler yaptım ama ,sen benim yerime düşmanlarımı sevindirdin diyen bir kırgın gönül . Marifet iltifata tabiidir ama , iltifat gecikebilir ! Amasya insanı ve belediye eserlerini basarak , gereken “prestiji” ona yakıştırdığını düşünüyorum . Dilber-i fettan olan Amasya ‘ ysa ;  hala güzellerin en fettanı olarak , insanlardan  ilgi görmeye devam ediyor . Amasya Tarihi yazarının edebiyatla imtihanı , gayet güzel ve özel bir şekilde gerçekleşmiştir . Bize düşense , Osmanlıcadan çeviri yazıyla kitaplarını edebiyat alemine kazandırmaktır . Kalın sağlıcakla .

*Abdizade Hüseyin Hüsameddin Efendi Özel Sayısı , Amasya Belediyesi Yay .Haz. Hüseyin Menç

Günün sözü : “O ki , hanginizin güzel davranacağını sınamak için ölümü ve yaşamı yaratmıştır . O, mutlak galiptir, çok bağışlayıcıdır .” Mülk 2



Bu yazı 3 yıl önce yazılmış

Yorum Yaz


İsa ÇOLAKER Diğer Yazıları

 


 
  Yazarlar    
Aydın PELİTLİ
Yazılarını incele
Naci KONYAR
Yazılarını incele
İsa ÇOLAKER
Yazılarını incele
Zekai GÖRGÜLÜ
Yazılarını incele
Ülkümen PELİTLİ
Yazılarını incele
  Sayfalar    
+ İletişim
+ Amasya Tanıtım

  Genel Haberler    
  Vali Varol, Suluova Et Entegre Tesislerinde i..  
  Ahilik Haftası kapsamında İlçe Esnaflarına zi..  
  Maaşları Türkiye Kamu-Sen yükseltti, Memur-Se..  
  Sanayi sitesi esnaflarına Ahilik Haftası ziya..  
  MEB, üç bilinmeyenli denklemle karşı karşıya..  
  Yol yapım ve asfaltlama tüm hızıyla sürüyor..  
  Belediye Başkanı Özdemir’e ilköğretim haftası..  
  19 Eylül Gaziler Günü törenle kutlandı..  
  Amasya protokolü ve gaziler kahvaltıda bir ar..  
  Gaziler, destansı tarihimizin yaşayan abidele..  
Tümünü Göster
  Önemli Linkler    
  Amasya Valiliği - ziyaret et  
  Amasya Belediyesi - ziyaret et  
  Aramızdan Ayrılanlar (Vefat) - ziyaret et  
  Amasya Üniversitesi - ziyaret et  
  Amasya Emniyet Müdürlüğü - ziyaret et  
  Amasya Kültür ve Turizm - ziyaret et  
  Amasya Devlet Hastanesi - ziyaret et  
  Amasya Portal - ziyaret et  
  Amasya Nöbetçi Eczaneler - ziyaret et  
  Amasya Kuyumcular - ziyaret et  
  Hava Durumu    

Amasya Hava Durumu
  Döviz Bilgileri    
 
  Yeşilırmak Gazetesi Reklam - İletişim - Kurumsal - Gizlilik İlkeleri
Yeşilırmak Gazetesi | Tüm Hakları Saklıdır © 2000-2013
İzinsiz ve kaynak gösterilmeden yayınlanamaz
Tel - Fax : 0358 218 13 85 / Email : yesilirmakgazetesi@hotmail.com
Sitemiz 25 Temmuz 2006'dan itibaren  Ziyaretci Sayacı kişi tarafından ziyaret etmiştir.